Dorstlessende wijnen: wit, of zelfs oranje…wat te kiezen?

 

Vorig jaar.. (!) een artikel over dorstlessende Italiaanse wijnen geschreven en toen eigenlijk blijven steken bij onbekendere bubbel varianten. Dus de hoogste tijd om ook eens stil te staan bij wat droog wit en rosé en wie weet iets Oranje’s..

 Wit

 Kwa wit kan er eigenlijk wel heel veel, enigszins afhankelijk van of en wat je erbij eet of niet. In de kruidige sfeer zit je altijd goed met een Verdicchio of Vermentino, al is bij de Verdicchio  (Uit Le Marche) wel ook van invloed waar deze vandaan komt, zo is de Verdicchio di Matelica weer wat bloemiger van aard dan de Verdicchio dei Castelli di Jesi. Hetzelfde geldt eigenlijk ook voor de Vermentino, die veelal langs de kust (Liguria, Toscana- maar daar gaat ie ook landinwaarts) en op het eiland Sardegna voorkomt. Op Sardinië wordt op het hele eiland de doc Vermentino gemaakt, die lekker fris en dorstlessend is. Je hebt echter ook een serieuzere, complexere variant, de Vermentino di Gallura, die alleen in het Noord-Oosten wordt gemaakt en deze heeft veelal ook een bloemigere toon, en is meer geschikt voor bij het eten. Hiervan is wel wat heerlijks verkrijgbaar van Dettori en Jankara.  Van de Vermentino worden ook enkele heerlijke natuurlijke wijnen gemaakt door een paar wijnmakers, het wordt hoog tijd dat die ook in Nederland op de markt  komen, ik doel op Ligurische wijnmakers, zoals Santa Caterina en La Felce en voor vermentino met maceratie Ponte di Toi en Terre della Luna (ook voor bubbels, heerlijk!)

 In midden Italië wordt veel de Grechettto druif gebruikt, met name in Umbria, maar ook in Emilia Romagna komt hij voor (waar ie dan weer Pignoletto wordt genoemd, lekker handig- zie ook eerdere artikel). Ook de Grechetto is vrij kruidig en veelal mineralig van aard, en wellicht meer een eet wijn. In Umbria komt ook Trebbiano Spoletino voor, een van de varianten van Trebbiano, en deze komt uit de omgeving van Spoleto. Ik moet zeggen een ware openbaring deze druif, drinkt heerlijk weg. O.a. die van Di Filippo, bio-bd (la Farondola via Pura Passione ), Raina (verkrijgbaar via Vini per Tutti), die natuurlijk werkt. Lees meer bij wijnkronieken.

 Fiano is een prachtige druif uit het Zuiden, gedijt super in Campania in de Fiano di Avellino docg, maar komt ook voor in Basilicata en Puglia. Om zo te drinken als dorstlesser vind ik de conventionele varianten niet echt geschikt, daarentegen de natuurlijke varianten, veelal met schilmaceratie, waarbij je dan uitkomt op ‘Oranje wijn’ weer wel. Zo maken Mario Basco en zijn vrouw een top Fiano, de Zagreo- van Icacciagalli, in Nederland verkrijgbaar, een van mijn favorieten. Op amfora gerijpt en heeft daardoor heerlijke frisse tonen. Een andere absolute favoriet is ook Zampaglione’s Don Chisotte, ook uit Campania maar dan uit Alta Irpinia, met langere schilmaceratie (een maand) en afhankelijk van het jaar de ene keer dieper en voller van smaak (2015) of juist veel frisser (2014). Ook deze is gelukkig in Nederland te vinden bij Pura Passione (met korting via de code). Dit is dan een zogenaamde ‘Oranje wijn’, daarover binnenkort meer..

 Andere interessante onbekendere witte druiven: Pecorino, Arneis, Timorasso

 Soms ook wel vergeten druiven genoemd, in navolging van de vergeten groenten. Druiven die weer herontdekt zijn, aan de vergetelheid ontrukt en vaak met enorme opmars bezig zijn. Dat geldt zeker voor de Pecorino druif die voorkomt in de Abruzzo en Le Marche. Pecorino is dus niet alleen schapenkaas maar ook de naam van een heerlijke witte wijn, kan zeer mineralig zijn, maar ook heerlijk vol van smaak. Notig en krokant ,geel fruit, witte peper, vrij hoog aan zuren. Arneis en Timorasso zijn beiden twee relatief nieuwe sterren in Piemonte, wat natuurlijk vooral bekend staat om haar rode krachtpatsers. Ook voor Arneis en Timorasso geldt dat ze beiden bijna uitgestorven waren als druivenras, maar dankzij een paar wijnmakers die er toch in geloofden worden we er nu toch weer mee verblijd. Arneis: Prachtig aromatisch met heerlijk groenige tonen van venkel en courgette en een lange zeer aangename licht kruidige afdronk ,(acacia)bloemen, snoepjes, wijngums (annanas?) fris, citrusfruit, zuren. Malvira is goed verkrijgbaar en maakt verschillende stijlen biologische Arneis. Timorasso is recenter kwa opkomst, en kan wat heftiger/steviger zijn, bijna richting Riesling.  In Nl is die van Diletto verkrijgbaar via Piemonte Import. Het is een krachtige wijn met veel aroma’s en goede zuren. In sommige jaren heeft hij iets rokerigs of petrol in de geur en smaak. In die zin lijkt hij wel iets op een Riesling, ook doordat timorasso wijnen goed kunnen ouderen. Via andere wijn kun je ook een timorasso van I Carpini bestellen, waar ik zelf ook geweest ben: “Deze Timorasso ruikt naar een veldboeket bloemen en gedroogde abrikoos. Je proeft een krachtige witte wijn waarin je gekonfijte citroen, lindebloesem, gedroogd fruit en walnotenbitters herkent. Geen alledaagse allemansvriend maar een pareltje voor de avontuurlijk ingestelde Italië-fan”.

 Tenslotte nog iets meer over Oranje wijnen- witte wijn met langere schilmaceratie

Ik zal binnenkort nog een artikel schrijven over Oranje wijnen specifiek, ook naar aanleiding van het onlangs verschenen boek ‘The Amber revolution’ van Simon Woolf. Maar heb hier in dit artikel en ook elders er al eens kort aan gerefereerd, de zogenaamde ” Oranje wijnen” die vaak niet eens echt oranje zijn. Maar het gaat dus om wijnen gemaakt van witte wijn druiven (of ‘grijze’ zoals de Pinot Grigio). Het grote verschil is dus dat normaal bij witte wijnen de schillen weg gehaald worden en niet mee fermenteren. In het geval van Oranje/ Amber wijnen is dit dus juist wel het geval, waardoor je een andere stijl wijn krijgt met intensere, diepere kleuren en smaken. Afhankelijk van hoe lang de schillen bij de most blijven, type druif en gebruikte lagering etc. Ik noemde al de prachtige Fiano’s van I Cacciagalli en Zampaglione wat mooie voorbeelden zijn van zogeheten Oranje wijnen al hebben deze beiden een meer goudgele gloed. Die van Cantina Giardino gaat wel meer naar oranje en is ook stevig. Ook de zojuist genoemde Timorasso leent zich goed voor flink schilcontact. 

Ik zou nog een heleboel andere witte wijndruiven kunnen noemen natuurlijk, zoals Grillo, Cataratto, Inzolia, Trebbiano, Falanghina, Greco (di Tufo), Lugana & Soavewijn… Het wordt denk ik een aparte post over vulkanische wijnen. Hier wil ik afsluiten met het trieste bericht dat een van de vaandeldragers van de Prosecco col fondo, en met flinke schilweking , Ernesto van CostadiLa helaas is overleden. Zijn wijnen zijn vooralsnog verkrijgbaar bij Vini per Tutti. Salute Ernesto, je hebt de ideeën over Prosecco aardig op zijn kop gezet met je metodo ancestrale en lange maceraties. Als je de kleuren van jouw wijnen ziet…LOVE. De groeten aan Stanko.